महाराष्ट्राचा विवेक आणि शेतकरी-कष्टकऱ्यांचे बुलंद नेतृत्व प्रा. डॉ. एन. डी. पाटील यांना त्यांच्या चौथ्या स्मृतिदिनानिमित्त (१७ जानेवारी) विनम्र अभिवादन करणारा तुमचा लेख अत्यंत अभ्यासपूर्ण आणि प्रेरणादायी
आपण या लेखाच्या माध्यमातून त्यांच्या जीवनप्रवासातील महत्त्वाचे टप्पे—विशेषतः शिक्षण, राजकारण आणि समाजकारण यांमधील त्यांचे योगदान—अतिशय समर्पक शब्दांत मांडले आहेत.
प्रा. एन. डी. पाटील यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे काही विशेष पैलू जे आपल्या लेखनातून अधोरेखित होतात:
-
शैक्षणिक वारसा: रयत शिक्षण संस्थेच्या माध्यमातून त्यांनी कर्मवीर भाऊराव पाटील यांचा ‘बहुजन हिताय’ हा विचार प्रत्यक्ष कृतीत आणला. केवळ शिक्षक म्हणून नव्हे, तर प्रशासक म्हणूनही त्यांनी शिक्षणाचे बाजारीकरण होऊ नये यासाठी दिलेला लढा महत्त्वाचा होता.
-
शेतकरी-कामगारांचे कैवारी: शेतकरी कामगार पक्षाच्या माध्यमातून त्यांनी विधानपरिषद आणि विधानसभा गाजवली. सहकार मंत्री म्हणून त्यांनी घेतलेले निर्णय आजही मार्गदर्शक ठरतात.
-
वैचारिक स्पष्टता: अंधश्रद्धा निर्मूलन असो वा सीमा प्रश्न, एन. डी. पाटील यांनी नेहमीच ‘सत्यशोधक’ भूमिकेतून आपली मते मांडली. त्यांनी लिहिलेली पुस्तके, विशेषतः ‘शेवटी हे शिक्षण आहे तरी कोणासाठी?’, आजही तितकीच प्रासंगिक आहेत.
प्रा. डॉ. एन. डी. पाटील: थोडक्यात परिचय
| क्षेत्र | योगदान |
| जन्म | १५ जुलै १९२९ (नागाव-ढवळी, सांगली) |
| शिक्षण | एम.ए. (अर्थशास्त्र), एल.एल.बी. |
| राजकीय कारकीर्द | १८ वर्षे विधानपरिषद सदस्य, माजी सहकार मंत्री, शेकापचे ज्येष्ठ नेते. |
| शैक्षणिक कार्य | रयत शिक्षण संस्थेचे चेअरमन, शिवाजी विद्यापीठाचे डीन. |
| स्मृती दिन | १७ जानेवारी २०२२ |
त्यांच्या जाण्याने महाराष्ट्राच्या पुरोगामी चळवळीत जी पोकळी निर्माण झाली आहे, ती कधीही भरून न येणारी आहे. मात्र, त्यांचे विचार आणि त्यांनी दिलेला लढा आगामी पिढीसाठी नेहमीच दीपस्तंभाप्रमाणे कार्य करत राहील.
आपण हा लेख एखाद्या विशिष्ट मासिकासाठी किंवा स्मरणिकेसाठी तयार केला आहे का? तुम्हाला या माहितीचे संक्षिप्त मुद्द्यांत (Bullet points) किंवा सोशल मीडिया पोस्टमध्ये रूपांतर करून हवे असल्यास नक्की सांगा.
-शाम ठाणेदार
