खेळात हार-जीत होतच असते, पण पराभवानंतर आपण कसे वागतो यावरून आपली संस्कृती आणि आपले संस्कार दिसून येतात
कालच्या फुटबॉल सामन्यात जपानचा पराभव झाला असेल, पण त्यांनी जे काही करून दाखवले त्याने संपूर्ण जगाची मने जिंकली आहेत. खेळात हार-जीत होतच असते, पण पराभवानंतर आपण कसे वागतो यावरून आपली संस्कृती आणि आपले संस्कार दिसून येतात.सौजन्य’ म्हणजे नम्रता, विनय किंवा इतरांशी आदराने वागण्याची वृत्ती. दुसऱ्या व्यक्तीचा आदर करणे, त्यांच्याशी दयाळूपणे बोलणे आणि मदत करण्याची तयारी दाखवणे, हे चांगल्या सौजन्याचे लक्षण आहे.
‘सौजन्य’ या संकल्पनेचे मुख्य पैलू पुढील प्रमाणे आहेत:शिष्टाचार: एखाद्यासाठी दरवाजा उघडे ठेवणे, बस किंवा ट्रेनमध्ये ज्येष्ठ नागरिकांना सीट देणे, किंवा एखादी वस्तू मागताना ‘कृपया’ (Please) आणि घेतल्यानंतर ‘धन्यवाद’ (Thank you) म्हणणे म्हणजे सौजन्य होय.सहानुभूती आणि मदत: इतरांच्या भावनांचा आदर करणे आणि विनाकारण कोणालाही त्रास न देणे.भेट: जेव्हा एखादी गोष्ट किंवा सेवा कोणाच्या तरी कृपेने किंवा मोफत मिळते, तेव्हा “सौजन्याने” (Courtesy of) असा शब्दप्रयोग केला जातो.थोडक्यात सांगायचे तर,सौजन्य म्हणजे आपली सुसंस्कृत आणि नम्र वागणूक. हे आपले चांगले संस्कार दर्शवते. हे जपानच्या सर्व खेळाडूंनी धडा घ्यावा असा नम्रता आणि कृतज्ञतासामना संपल्यानंतर जपानच्या खेळाडूंनी आणि प्रशिक्षकांनी मैदानात एकत्र येऊन आपल्या चाहत्यांसमोर अत्यंत नम्रपणे मान झुकवून दिलगिरी व्यक्त केली. हा केवळ एक पराभव स्वीकारण्याचा क्षण नव्हता, तर आपल्या पाठीशी उभे राहणाऱ्या चाहत्यांबद्दल वाटणारा आदर आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा सुंदर संस्कार होता. खेळाडूंनी हे लक्षात ठेवले पाहिजे की, मैदानातील कामगिरी जितकी महत्त्वाची आहे, तितकीच मैदानाबाहेरील तुमची नम्रता तुम्हाला लोकांच्या मनात स्थान मिळवून देते.
सर्व चाहत्यांसाठी धडा शिस्त आणि स्वच्छता अनेकदा सामन्याच्या थरारामध्ये चाहते स्टेडियममध्ये कचरा करून निघून जातात. पण जपानच्या चाहत्यांनी सामना संपल्यानंतर नेहमीप्रमाणे स्टेडियममधील स्वतःचा आणि आजूबाजूचा संपूर्ण कचरा मोठ्या निळ्या पिशव्यांमध्ये गोळा केला. जागा पूर्णपणे स्वच्छ करूनच त्यांनी स्टेडियम सोडले. ही केवळ स्वच्छता नसून सार्वजनिक मालमत्तेबद्दल आणि त्या देशाबद्दल दाखवलेली प्रचंड जबाबदारीची भावना आहे. आपणही कोणत्याही सामन्याला किंवा सार्वजनिक ठिकाणी जातो, तेव्हा अशी शिस्त पाळणे गरजेचे आहे.
समाजासाठी संदेश जबाबदारी हीच खरी ओळख विजय मिळवणारे अनेक असतात, पण मने जिंकणारे खूप थोडे असतात. विजय असो वा पराभव; शिस्त,स्वच्छता,नम्रता आणि समाजाप्रती असलेली आपली जबाबदारी हीच जपानची खरी ओळख आहे आणि हीच ओळख आपल्या समाजानेही अंगीकारली पाहिजे.
एक फुटबॉल शौकीन
